چاروق، سوغات محبوب گردشگران زنجان

چاروق

مرد علی حیدری ۴۱ سال است که چاروق (پاپوشی که یکی از صنایع دستی زنجان محسوب می‌شود و با چرم دوخته می‌شود) را می‌دوزد؛ تاکنون ۳۱۴ شاگرد تربیت کرده است که بیشتر آنها زن هستند تا مرد!

سال ۱۳۳۵ در یکی از روستاهای زنجان به نام «سلمان لو» به دنیا آمده است و زمانی که پدرش را در هفت سالگی از دست می‌دهد در یک حجره چاروق‌دوزی مشغول به کار می‌شود و میخ‌های کهنه و خمیده کفش‌ها را صاف یا نخ کفاشی را موم‌کاری می‌کند. پس از سال‌ها شاگردی نزد استادان بزرگ چاروق‌دوزی زنجان، تصمیم می‌گیرد مستقل شود.

بعد از مدتی که به صورت مستقل فعالیت می‌کند، سازمان صنایع دستی سابق از او دعوت می‌کند تا در نخستین نمایشگاه صنایع دستی کشور به مناسبت تشکیل چهاردهمین اجلاس آسیایی شورای جهانی صنایع دستی حاضر شود. بعد از آموزش در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در رختشویخانه زنجان مستقر می‌شود و به کارش ادامه می‌دهد.

«مرد علی حیدری» که خودش همچنان «چاروق» مردانه پا می‌کند، می‌گوید: من چاروق را تمام کرده‌ام یعنی هر مدلی که می‌شده دوخته و آماده کرده‌ام. اما حالا نمی‌توانم مثل سابق کار کنم و بیشتر آموزش می‌دهم. مردعلی حیدری به همراه شاگردانش در بخش شاه نشین رختشویخانه زنجان «چاروق» می‌دوزند.

چاروقاو عکس‌هایی از مدل‌های مختلف چاروق که تاکنون دوخته است را در یک آلبوم جمع‌آوری کرده است. نمونه کارهایش دیدنی است، از چاروقی که با ملیله ساخته است تا چاروق‌های گلابتون دوزی شده‌ای که دو تا ۴ میلیون می‌ارزند و بیشتر توریست‌های خارجی طرفدار آن هستند.

حیدری درباره خاصیت چاروق توضیح می‌دهد: چون جنس این پاپوش از چرم طبیعی است، عرق پا را به خودش می‌کشد. جنس بسیاری از کفش‌های امروزی پلاستیکی هستند و عرق پا را به جوراب جذب می‌کند اما چاروق، عرق پا را به خودش جذب می‌کند.

چاروقاین هنرمند بزرگترین چاروق را که یک متر و ۶۰ سانتی متر طول و ۷۰ سانتی متر ارتفاع دارد، دوخته است. او برای دوخت این چاروق یک و سال نیم وقت گذاشته و حدود ۱۰ متر مربع چرم، نیم کیلو ابریشم، ۴ کیلو چسب استفاده کرده است. روی این پاپوش زنجانی نقش‌هایی از مناطق تاریخی ایران از جمله گنبد سلطانیه، پاسارگارد، سی وسه پل، برج آزادی، گنبد سلطانیه و … با استفاده از نخ گلابتون گلدوزی شده است.

چاروقاو درباره دلیل دوخت چاروقی به این بزرگی اظهار می‌کند: خانم‌ها بعد از مدتی که از چاروق استفاده می‌کنند آن را دور می‌اندازند و من احساس کردم ممکن است تا ۱۰۰ سال آینده نشانی از چاروق زنجان باقی نماند به همین دلیل تصمیم گرفتم نمونه‌ای از آن را بدوزم که ماندگار شود.

این هنرمند که اسمش را در همه چاروق‌هایی که می‌دوزد، حک می‌کند، می‌گوید: چاروق هم زنانه و مردانه دارد. تزئینات چاروق‌های زنانه بیشتر از مردانه است از طرفی چاروق‌های زنانه پاشنه دارند در حالی که مردانه‌ها ندارند.

چاروق

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*