نشست آنکارا، نقطه عطفی در حل بحران سوریه

می‌توان به چشم انداز نشست سه جانبه آنکارا با حضور سران ایران، روسیه و ترکیه امیدوار بود؟  این نشست در آنکارا در حقیقت نشست دوم سران سه کشور در مورد سوریه بود. قرار است نشست سوم نیز در تهران برگزار شود، این روند باعث شکل‌گیری بلوکی متشکل از سه کشور روسیه، ایران و ترکیه شده […]

می‌توان به چشم انداز نشست سه جانبه آنکارا با حضور سران ایران، روسیه و ترکیه امیدوار بود؟ 

این نشست در آنکارا در حقیقت نشست دوم سران سه کشور در مورد سوریه بود. قرار است نشست سوم نیز در تهران برگزار شود، این روند باعث شکل‌گیری بلوکی متشکل از سه کشور روسیه، ایران و ترکیه شده است. برای اولین بار این نشست، بدون در نظر گرفتن همکاری با غرب شکل گرفته و اهمیت این مسئله از این لحاظ است که سه کشور به دنبال تلاش برای نزدیک کردن منافعشان به همدیگر این روند را پیش می‌برند و برای منافع مشترک وارد یک بلوک شدند. در این مسیر هشت دوره گفتگوی آستانه را داشتیم، دو دوره سوچی و دومین دوره سران نیز در آنکارا برگزار شد.

این بلوک چند خاصیت و چند منفعت برای این سه کشور دارد:

اولاً باعث شد که روند تنش سوریه به شکل بسیار فاحشی کاهش پیدا کند و اصلاً مذاکرات آستانه برای کاهش تنش در مناطق بحرانی سوریه بود، مبارزه با داعش شکل جدیدی گرفت در صورتی که تکفیری‌ها پس از آن از مرزهایی که ترکیه بر آن کنترل داشت، حمایت مالی، نظامی، تسلیحاتی شده و وارد سوریه می شدند. این روند بسته شد و ترکیه به همین دلیل وارد گفتگوهای آستانه شد و وارد شدن آن به این بلوک موثر بود.

اما این بلوک یک مشکل بسیار بزرگی که داشته و تاکنون هم حل نشده، اینکه آیا ترکیه به تمامیت ارضی سوریه متعهد است یا نه. این اولین مشکل است که در حمله ترکیه به عفرین منعکس شد و سخن از تابعیت عفرین به استان اسکندرون به میان آمد و ترکیه در این رابطه سعی می‌کند این منطقه را به صورت یک حالت خودمختاری درآورد در حالی که ترکیه می‌توانست با دولت سوریه برای مبارزه با پ.ی.د همکاری کند. اما دومین مشکلش این است که غیر از این‌که به تمامیت ارضی سوریه در عمل متعهد نیست، در سخن و عمل، دولت اسد را به رسمیت نمی‌شناسد. این دومین مشکل روند این بلوک است که با این روند از پیچیدگی بحران سوریه کاسته نمی‌شود و در دوران پساداعش نیز فضا به سمت حل‌شدن نمی‌رود و در این‌باره ترکیه هم دلایل خود را دارد.

دلیل این موضع متناقض ترک‌ها چیست؟

ترکیه از سال ۲۰۱۴ وارد ائتلاف به رهبری آمریکا شد و می‌خواهد در عین حال تاثیر و حضور خود را در سوریه داشته باشد، چون ائتلاف به رهبری آمریکا، دولت اسد را به رسمیت نمی‌شناسد و ترکیه یک بازی دوگانه‌ای را انجام می‌دهد که هم در آن ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا حضور داشته باشد، هم در این بلوک با ایران و روسیه همراه باشد؛ از همین روست که دولت اسد را به رسمیت نمی‌شناسد.

 

روند این مذاکرات را چطور می‌بینید؟ همزمان با نشست سه جانبه، گفتگوهای دوجانبه هم بین سه کشور شکل گرفته است. این نیز می‌تواند بر این روند تاثیر مثبتی بگذارد؟

باید گفت که روند این مذاکرات به کاهش تنش کمک کرده است و از نتایج نشست اعلام آمادگی سه جانبه برای بازسازی سوریه و شکل‌گیری برنامه‌هایی در این روند است. این مسئله با خالی‌شدن مناطق حساس از تکفیری‌ها و آزادسازی غوطه شرقی دمشق از تهدید معارضان نظامی می‌تواند شکل گیرد؛ و نکته بعدی این است که در این بلوک درست است سوریه به‌عنوان کانون بحث‌های سیاسی است، اما روابط دوجانبه، یعنی روسیه با ترکیه، روسیه با ایران، ایران با ترکیه، ایران با روسیه، این‌ها رویکردها و اهدافی غیر از سوریه هم دارند و این می‌تواند تاثیرش را در سوریه نیز بگذارد.

 

بده بستان‌های دبگری وجود دارد که بر معادلات تاثیر دارد؟

روسیه وقتی در عفرین اجازه عملیات شاخه زیتون را به ترکیه می‌دهد، به این دلیل است که منافع دیگری در مناطق دیگر دارد؛ مخصوصاً در تنگه داردانل و بسفر، همچنین در انتقال گاز به اروپا، منافع مشترک در دریای مرمره و هم دریای مدیترانه، در اروپا، در بالکان، در قفقاز و آسیای مرکزی وجود دارد؛ این همکاری‌ها می تواند باعث شود کارت سوریه مورد معامله روسیه و ترکیه قرار بگیرد، اما کلاً این روندی که در آنکارا شکل گرفته، روند مثبتی بوده است، اما در دوران پساداعش هنوز در یک مرحله‌ای مانده است و پیشرفت‌ها کندتر شده است. تا قبل از بین رفتن داعش و هیمنه آن روند گفتگوها کارایی بسیار بالایی داشت، اما در دوران پساداعش چون بحث سهم‌خواهی و بحث منافع به میان می‌آید، و در این دوره ترکیه وارد حمله نظامی به عفرین شده است و باعث می‌شود این روند با پیچیدگی هایی همراه شود و توسعه گفتگوها به کندی پیش رود که این هم ملزومات دوره پساداعش است. البته اولین هدف جمهوری اسلامی دولت اسد و دومین هدفش تمامیت ارضی سوریه است که با حرکات ترکیه شاید مقداری منافات داشته باشد، مخصوصاً با اینکه آمریکا نزدیک ۳۰ درصد از خاک سوریه را اشغال کرده است.

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*