هانی‌زاده: بارزانی قصد دارد درگیری در کرکوک را تشدید کند

یک کارشناس مسائل خاورمیانه معتقد است که «کرکوک» پاشنه آشیل دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان است.

 

پس از برگزاری رفراندوم اقلیم کردستان عراق، سطح هشدارها از دولت مرکزی بغداد به اقلیم بیشتر شد تا جایی که در سه شب گذشته نیروهای پیشمرگه کردستان و ارتش عراق در کرکوک درگیر شده‌اند، آخرین خبرها حاکی از آن است که اوضاع فعلی در این منطقه به نفع دولت مرکزی آرام شده است، در این میان برخی خبرگزاری‌ها این پیروزی دولت مرکزی را مدیون همکاری با حزب اتحادیه میهنی کردستان می‌دانند، در این باره با حسن هانی زاده کارشناس مسائل خاورمیانه گفتگو کرده‌ایم:

 

ارزیابی شما از تحولات کرکوک چیست؟

با توجه به اهمیتی که کرکوک به لحاظ اقتصادی، هم برای اقلیم کردستان، هم برای دولت مرکزی بغداد دارد، هر دو طرف توجه خاصی به این استان استراتژیک دارند. تلاش رئیس اقلیم کردستان آقای بارزانی بعد از ۲۰۰۳ یعنی زمان سرنگونی صدام حسین این بود که این منطقه را جزئی از قلمرو کردستان بداند. به همین دلیل به نظر می‌رسد که این وضعیت ناپایدار اقلیم کردستان و همچنین اهمیت استان کرکوک موجب شده است که در قانون اساسی ماده ۱۴۰ تصریح دارد که وضعیت کرکوک تا زمانی که تکلیف آن روشن نشده است، همچنان زیر نظر دولت مرکزی باشد.

 

اما تاکنون عمده درآمد نفت برای اقلیم کردستان بوده است این‌طور نیست؟

آقای بارزانی در طول ۱۴ سال گذشته بیشترین استفاده را از نفت کرکوک داشته است. بارزانی، روزانه ۹۰۰ هزار بشکه نفت از کرکوک به ترکیه صادر می‌کردند به حساب‌های شخصی خودش در خارج واریز می‌کرد.

 

پس اختلاف اصلی به همین دلیل است.

با توجه به همه‌پرسی اقلیم در حقیقت این اختلاف بین دولت مرکزی و اقلیم کردستان تشدید شد، لذا با توجه به این شرایط و اینکه دولت مرکزی عراق تلاش دارد که اقلیم کردستان را وادار کند تا کرکوک را جزئی از دولت مرکزی بداند، در راستای همین امر حیدر العبادی، نیروهای دولتی و نیروهای ویژه ارتش عراق به کرکوک اعزام شدند و بخش‌های مهمی از این استان را تحت تسلط خودشان درآوردند. به نظر می‌رسد که الان شرایط اقلیم کردستان خیلی به سود بارزانی نیست. لذا پیام‌هایی از سوی دولت مرکزی عراق به اقلیم ارسال شده است برای مذاکرات که در این میان فؤاد معصوم رئیس‌جمهور کردتبار عراق در حقیقت به عنوان میانجی عمل می‌کند.

 

 

روز گذشته آقای مسعود بارزانی در واکنش به تحولات کرکوک گفتند که به ما خیانت شده است، این موضع‌گیری به چه معناست؟

با توجه به اینکه اختلاف نظرهایی در خصوص وضعیت اقلیم کردستان و همه‌پرسی اقلیم کردستان بین اتحادیه میهنی و حزب دموکرات کردستان وجود داشته و دارد، لذا این اختلافات تشدید شد. بعد از فوت مرحوم آقای طالبانی، بارزانی تصور می‌کرد که در حقیقت از یک رقیب سرسختی رهایی پیدا کرده است، اما معاونان مرحوم طالبانی سیاست‌های گذشته او را دنبال کردند و با جدایی اقلیم و همه‌پرسی مخالفت کردند. در جریان حضور نیروهای دولتی در کرکوک اتحادیه میهنی و نیروی نظامی این حزب به ارتش و نیروهای عراقی کمک کردند و شهر را تسلیم کردند. به نظر می‌رسد که موضع بارزانی و اینکه نیروهای میهنی به دموکرات‌ها خیانت کردند ناظر بر این امر است.

 

پیش‌بینی شما از این درگیری‌ها چیست؟ آیا سطح تنش‌ها بالاتر خواهد رفت؟ واکنش کشورمان تاکنون چه بوده است؟

ایران خیلی دخالت در مسائل داخلی عراق ندارد. از دور مسائل عراق را رصد می‌کند. به دلیل اینکه حساسیت‌ها در این مورد بسیار بالا است حتی نیروهای حشدالشعبی هم وارد این معرکه نشده‌اند و این امر در حقیقت نشان می‌دهد که مسئله کرکوک حساس است و ممکن است که موجب بروز درگیری سنگین میان اقلیم و دولت مرکزی شود. تلاش بارزانی بر این است که درگیری شدیدی با دولت مرکزی داشته باشد. در حالی که فؤاد معصوم تلاش می‌کند که از طریق میانجیگری این بحران را خاتمه دهد. به هر حال پاشنه آشیل اقلیم کردستان و دولت مرکزی «کرکوک» است چرا که این منطقه نفت‌خیز است و برای اقلیم و دولت مرکزی نقشی حیاتی دارد.

 

ترکیه در کجای این درگیری ایستاده است؟ آیا ممکن است به این نزاع قومی ورود کند؟

ترکیه از آنجایی که مدعی شده است که نیروهای «پ.ک.ک» از کرکوک عملیاتی علیه ترکیه انجام می‌دهند، در آینده برای تسلط بر بخشی از چاه‌های نفتی در غرب استان کرکوک ورود پیدا می‌کنند. الان نیروهای دولتی ترکیه در استان ادلب درگیر هستند، به همین دلیل نمی‌توانند در دو جبهه کرکوک و ادلب عملیات نظامی داشته باشند؛ اما اگر شرایط به گونه‌ای باشد که «پ.ک.ک» از کرکوک به عنوان نقطه مبارزه علیه ترکیه استفاده کند قطعاً ترکیه ورود می‌کند.

 

ارزیابی شما از واکنش‌های جهانی نسبت به تحولات کرکوک چیست؟

امریکا و غرب مدعی شده‌اند که خیلی در مسائل کردستان ورود پیدا نمی‌کنند ولی اگر شرایط فراهم شود به این معنا که سطح درگیری بالا برود و تا حد کشتار و خونریزی پیش برود، هم امریکا و هم غرب ورود پیدا می‌کنند. شرایط به گونه‌ای نیست که امریکا و غرب به نفع یکی از طرفین، اقلیم و یا دولت مرکزی ورود پیدا کنند.

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*