دوگانه ايراني- عثماني در مبناي فکري اردوغان

اردوغان

رجب طيب‌اردوغان، رئيس‌جمهوري ترکيه، در چند ماه گذشته اظهارات شديداللحني را نسبت به ايران و نقش کشورمان در تحولات و بحران‌هاي منطقه خاورميانه ابراز کرده است؛ به‌ويژه پس از پيروزي اردوغان در همه‌پرسي تغيير نظام سياسي از پارلماني به رياستي، اکنون به نظر مي‌رسد او بيش از هر زمان ديگري در سوداي انديشه‌هاي نئوعثماني‌گرايانه خود است.

اردوغان در تفکرات خود، دوگانه‌اي را مبني ‌بر شيعه- سني و فارس- ترک ترسيم کرده که در قالب رقابت‌هاي صفويان و عثماني‌ها، طي چند قرن گذشته قابل تفسير است.
در قالب تأييد اين امر مي‌توان به گفته‌هاي اخير اردوغان بعد از پيروزي در همه‌پرسي تغيير قانون اساسي در ۱۶ آوريل سال ۲۰۱۷ اشاره کرد که در قالب آن بار ديگر در اظهاراتي شديداللحن، ايران را محکوم کرده است. رئيس‌جمهوري ترکيه در گفت‌وگو با برنامه «بلاحدود» که از شبکه الجزيره پخش مي‌شد، در اظهاراتي ادعا کرد: ايران سياست توسعه‌طلبي و فارسي‌گرايي را در منطقه در پيش گرفته و اين برخلاف تعاليم دين اسلام است زيرا اسلام مسلمانان را به وحدت کلمه دعوت مي‌کند و اين رفتارها و سياست‌هاي ايران، ما را آزار مي‌دهد. او در ادامه مدعي شد: حشد‌الشعبي چه کساني هستند که در عراق حضور دارند؟ چه کسي از آنان حمايت مي‌کند؟ درست است که پارلمان عراق آنان را تأييد مي‌کند اما درواقع آنها گروهکی تروريستي هستند و بايد توجه کرد که چه کسي پشت آنها را گرفته است. رئيس‌جمهوري ترکيه در ادامه ادعاهايش افزود: اين رفتارها ما را آزار مي‌دهد، ما مسلمان هستيم، قوميت دين ما نيست؛ مذهب، دين ما نيست.
وي در رابطه با روابط ايران با ترکيه گفت: روابط ما با ايران تاريخي و ريشه‌دار است و ‌اي کاش، روابط ما به وضعيت کنوني نمي‌رسيد. رئيس‌جمهوري ترکيه ادعا کرد که ايران برنامه خاصي براي سوريه، عراق، يمن و لبنان دارد و به منظور تشکيل يک قدرت فارسي وارد اين مناطق شد؛ اين يک امر مهم است و بايد به خوبي درمورد آن فکر کرد. اردوغان در پايان گفت: اميدوارم که ايران از سياست خود بازگردد و ما نمي‌خواهيم که يک کشور اسلامي دشمن ما باشد، ما بايد دست در دست هم و در کنار هم بايستيم و نسبت به مذهب تعصب به خرج ندهيم. آنچه ما را متحد مي‌کند، اسلام بوده و اين چيزي است که امروزه جهان اسلام نيازمند آن است.
لحن گفته‌هاي اردوغان به‌وضوح نشانگر آن است که او در شرايط کنوني، مجالي مناسب براي اظهار تفکرات نئوعثماني‌گرايانه و انديشه‌هايي مطابق با خلافت عثماني‌ها يافته است. از اين رو، در آينده نزديک مي‌توان اين چشم‌انداز را متصور شد که بر گستره نقدها و اظهارات شديداللحن رئيس‌جمهوري ترکيه عليه ايران افزوده شود. همچنين در عرصه مناسبات منطقه‌اي، آنکارا تلاش‌هاي خود را براي ضديت با منافع ايران در منطقه خاورميانه افزايش خواهد داد و تلاش مي‌کند ترکيه را به قدرتي هژمون در منطقه خاورميانه تبديل کند.

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*