زنانگی زیر سایه نقش مادری

mother-baby

روانشناسان و مشاورین خانواده معتقدند که زنان علاوه بر ایفای نقش مادری باید سعی کنند زنانگی خویش را نیز حفظ کنند، تا هم خود و هم کودکانشان از این تجربه لذت ببرند.

گروه مطالعات زنان انجمن جامعه‌شناسی ایران، چندی پیش در چهارمین نشست از سلسله ‌نشست‌های خود، شناخت ابعاد مادری را با تأکید بر دو محور بررسی مشاوره‌های تخصصی به مادران و خدمات اجتماعی‌ که به آنها ارائه می‌شود، مورد ارزیابی قرار داده است. «صفحه اول» خلاصه‌ای از گفتگوهای این نشست را برای شما انتخاب کرده است که در ادامه به آن می‌پردازیم:

مادری به‌مثابه پرستاری بی‌وقفه!

دکتر رابعه موحدی، روان‌شناس و مشاور خانواده، سخنران اول این نشست بود. او به تعریف مادری از دید مشاوران و تأثیر مادری مدرن بر روان مادران پرداخت و گفت: تعریف مادری، هدیه به جامعه زنان بوده که نوعی تقدس‌بخشیدن به نقش مادری است؛ نخوردن و خوراندن، نپوشیدن و پوشاندن! اغلب زنان، چنان در این نقش غرق می‌شوند که همه تمناها و خواسته‌های خودشان را فراموش می‌کنند. این روان‌شناس، با تأکید بر اجتماعی‌بودن نقش مادری ادامه داد: مادری، فقط غریزه نیست، نیاز به مهارت دارد … در جامعه امروز، با اسطوره‌سازی از ذات مادری، دغدغه پدری به کمترین میزان خود رسیده و نقش زنان فراموش شد. موحدی با اشاره به نیازهای مادرانی که برای مشاوره به او مراجعه کردند، گفت: وظیفه آگاهانه مادری برای پرورش انسانی دیگر، قابل احترام و ارزشمند است و باید این نقش و مسئولیت پرورش و مراقبت از کودکان، انتخابی آگاهانه باشد تا زنان از این تجربه لذت ببرند. او همچنین تأکید کرد: زنان باید بتوانند به سایر استعدادهای فردی خود نیز توجه کنند. دکتر رابعه موحدی با انتقاد از مادری امروزی بیان کرد: در ایران، مادری، پرستاری بی‌وقفه است، نه مادری. مادری گذشته، با دغدغه‌های کمتری همراه بود و نسل قبل مستقل‌تر بودند. امروزه، برای هر دو، اسیری دوطرفه است. افراط در پرستاری که مشاوره‌های روان‌شناسی هم به آن دامن می‌زند، باعث احساس ناتوانی زنان در ایفای این نقششان شده است.

mother-baby

مسئولیت سنگین مادری و بازوهای ضعیف خدمات اجتماعی

در ادامه این نشست، فرشته ذاکر، مدرس فلسفه و پژوهشگر حوزه زنان، به نقش خدمات اجتماعی در قبال مادران پرداخت و گفت: در جامعه ما، اغلب وقتی صحبت از مادری می‌شود، نقطه تمرکز بحث روی این است که مادران چه کنند تا مادر بهتری برای فرزندانشان باشند. تمرکز من روی مادر به‌عنوان یک شخص و هویت است. مادری ابعاد متعددی دارد که بخشی از آن، نحوه برخورد مناسب با کودک بوده ولی ابعاد دیگر مادری در جامعه ما کمتر به آن پرداخته شده است؛ مادر به‌مثابه یک زن.

چالش کمبود مراکز نگهداری از کودکان

او با اشاره به کمبود مراکز نگهداری یا آموزشی برای کودکان خردسال افزود: … در کشور ایران، آموزش پیش‌دبستانی درواقع، به بخش خصوصی واگذار شده و به‌این‌ترتیب، خانواده‌های کم‌درآمد و متوسط، قادر به بهره‌گیری از امکانات مهدهای کودک نیستند؛ این در حالی است که کودکان خانواده‌های مواجه با مشکلات اقتصادی و فرهنگی، از نیاز بیشتری به توجه و آموزش برخوردار هستند. به‌ این‌ ترتیب، اکثریت کودکان زیر ۶ سال، با مشکلات عدیده‌ای در روند آموزشی و رشد شخصیتی خود مواجه هستند. به گفته او، بیشترین تعداد مهدها، مهدهایی هستند که از سوی بخش خصوصی اداره می‌شوند؛ بنابراین سهم دولت در تأسیس مهدهای کودک، بسیار ناچیز بوده و عمدتاً در حد تنظیم آیین‌نامه‌ها و اعطای مجوز قانونی است. بر این اساس، هیچ مهدکودک دولتی‌ که پذیرای کودکان زنان غیرشاغل باشد، وجود ندارد…. ازسوی‌دیگر، ثابت شده که هزینه برای کودکان بسیار برگشت‌پذیر است. مهدهای کودک از سال ۱۳۸۷ به مهدهای سه، دو و یک ستاره دسته‌بندی شدند تا فضای رقابتی ایجاد شود و کیفیت خدمات ارتقا یابد اما به همان نسبت، این طرح موجب شد در مهدهای با کیفیت بهتر، شهریه‌ها به ارقام بسیار بالایی صعود کنند و بخش زیادی از خانواده‌ها توان بهره‌گیری از این مهدها را از دست بدهند.

کمبود پرستاران آموزش‌دیده برای مراقبت از فرزندان

ذاکر درباره نبود پرستارهای آموزش‌دیده برای نگهداری از کودکان خردسال در منزل گفت: تعداد فارغ‌التحصیلان رشته کودک‌یاری به نسبت نیاز مهدهای کودک، بسیار اندک است. برای رفع این مشکل، سازمان بهزیستی، دوره‌هایی آموزشی تدارک دیده که مربیان مهدکودک باید این دوره‌ها را بگذرانند اما این دوره‌ها، چه از نظر مدت‌زمان و چه از نظر مواد آموزشی و همچنین از نظر تعداد نفرات مورد پذیرش، پاسخگوی نیاز مهدهای کودک هم نیست. ازهمین‌رو، پرستاران که برای نگهداری از کودکان، اغلب در منازل استخدام می‌شوند، با اصول آموزش‌وپرورش کودک آشنایی ندارند و همین موضوع موجب تحمل فشارهای روانی و مادی فراوان از سوی والدین و به‌ویژه مادرها می‌شود. این والدین جوان نه‌تنها اضطراب آسیب‌دیدن کودکانشان را با خود حمل می‌کنند بلکه بعضاً دغدغه آسیب‌دیدن اموال و خانه و کاشانه‌شان را هم با خود دارند.

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*