ابتکار: شروع جنگ تحمیلی ربطی به تسخیر لانه جاسوسی نداشت

معصومه ابتکار که در زمان تسخیر لانه جاسوسی به عنوان سخنگوی دانشجویان فعالیت می‌کرد، می‌گوید صدام پیش از تسخیر سفارت آمریکا فکر حمله به ایران را در سر داشت و تنها منتظر بهانه بود.

۳۰ مهر ۵۸ کارتر اجازه ورود شاه را به آمریکا داد، این اتفاق دانشجویان پیرو خط امام را به این فکر انداخت که احتمال تکرار کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ وجود دارد و باید کاری کرد. آن‌ها برای اینکه از وقوع کودتا جلوگیری کنند، تصمیم به تسخیر سفارت آمریکا گرفتند. با تسخیر سفارت آمریکا، دولت موقت مهندس بازرگان بلافاصله استعفا کرد.

معصومه ابتکار از جمله دانشجویانی بود که در تسخیر سفارت آمریکا مشارکت داشت. او ۳۸ سال پس از آن تسخیر می‌گوید: اشغال سفارت در آن شرایط و در آن مقطع بهترین تصمیمی بود که می‌شد گرفت و اقدام دانشجویان به استناد شواهد و اسنادی که بعد از تسخیر لانه جاسوسی به دست آمد، جلوی خیلی از آسیب‌ها را گرفت.

مشروح این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید:

شما در زمان تسخیر لانه جاسوسی مترجم بودید و قاعدتاً در مذاکرات هیئت‌هایی خارجی با دانشجویان درباره آزادسازی گروگان‌های آمریکایی حضور داشتید و مباحث و دیدگاه‌های دو طرف را ترجمه می‌کردید. آیا خاطره ویژه‌ای از آن روزها دارید؟ آیا پیش آمد که دخل و تصرفی در ترجمه صحبت‌ها انجام دهید؟  

خیر، من دخل و تصرفی در ترجمه صحبت‌ها نداشتم. خاطراتم را در کتاب «تسخیر» به طور کامل ابتدا به زبان انگلیسی برای مخاطب بین‌المللی و بعد به زبان فارسی برای عموم مردم ایران نوشتم. من در وهله اول دعوت شدم و در روابط عمومی برای ترجمه همزمان کمک می‌کردم. بعد هم در مقاطعی برای بیان اخبار و برنامه‌های دانشجویان نقش سخنگویی داشتم. آن زمان ما ترجمه اسناد سفارت آمریکا را انجام می‌دادیم. کاری که الان ویکی‌لیکس مرتب انجام می‌دهد و اسناد مربوط به سفارتخانه‌های آمریکا را افشا می‌کند. آن موقع هم دانشجویان خط امام همین کار را کردند. در کتابم کاملاً این موضوع را توضیح دادم که چه اقداماتی آنجا انجام می‌شد. درباره هیئت‌های خارجی نیز، بله هیئت‌هایی آمدند، مثلاً هیئت صلیب سرخ که برای دیدار و گفت‌وگو با گروگان‌ها می‌آمد و احوال و شرایط نگهداری آن‌ها را پرس‌وجو می‌کرد.

از طرف خود آمریکایی‌ها نیز هیئت‌هایی آمدند؟

افراد مختلفی همچون سناتورهای آمریکایی و خبرنگارها می‌آمدند، زمانی یکی از سناتورهای آمریکایی آمد ولی اجازه دیدار با گروگان‌ها را نداشت و بیشتر حضورش جنبه مصاحبه و صحبت پیدا کرد.

برخی تسخیر سفارت انگلیس و عربستان را با تسخیر سفارت آمریکا مشابه‌سازی می‌کنند. نظر شما چیست؟

اصلاً این‌ها هیچ ارتباطی با هم ندارد. تسخیر سفارت آمریکا یک جریان عظیمی بود که مردم با حمایت خود آن را به انقلاب دوم تبدیل کردند. در آن اوضاع قانون اساسی نداشتیم، دولت موقت و شورای انقلاب سرکار بودند. هیچ کدام از ساختارهای رسمی حاکمیت همچون مجلس و دولت هنوز شکل نگرفته بود و تمام نظامات اطلاعاتی و امنیتی کشور در یک شرایط بسیار متزلزلی به سر می‌برد.

در این شرایط دانشجویان فکر کردند اگر اقدام و ورود نکنند، مخاطراتی وجود دارد که می‌تواند تبعات بسیار سنگینی برای کشور داشته باشد. چراکه آن زمان نمونه‌های مداخله آمریکا در کشورها بسیار زیاد بود. بعد از اشغال سفارت تا الان، بیش از ۷۰ مورد نمونه‌هایی از مداخله دولت آمریکا و سی‌آی‌ای در امور کشورها اعم از انتخابات تا مداخله نظامی می‌توان یافت؛ به عبارت دیگر دخالت آمریکا در امور داخلی دیگر کشورها کاملاً یک امر شناخته شده است. در کشور خودمان هم کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ بحث توهم توطئه نبود، بنابراین دانشجویان بر اساس یک تحلیل منطقی و درست این کار را کردند.

پشت صحنه‌ای وجود نداشت که این اقدام را به دانشجویان تسخیر سفارت آمریکا القاء کند؟

خیر.

آقای منصوری فرمانده کل وقت سپاه اعلام کرده بودند که سپاه در تدارک اولیه دانشجویان برای تسخیر سفارت آمریکا نقش داشت. آیا این طور بود؟

خیر، اصلاً آن موقع این مسائل نبود. جمع خود دانشجویان الان هستند؛ خود آن‌ها جمعاً تصمیم گرفتند و به این جمع‌بندی رسیدند و آن را عملیاتی کردند. دانشجویان تحلیلشان این بود، امام این خط را دادند چون ایشان سخنرانی کردند و گفتند «دانشجویان و طلاب باید در مقابل اقدامات آمریکا بایستند». برداشت دانشجویان در آبان سال ۵۸ این شد که «چون ما در ساختارهای امنیتی و اطلاعاتی ضعف شدید داریم باید اقدامی انجام دهیم».

تکرار این روش در موضوع سفارت انگلیس و عربستان، یک کاریکاتور بود چون در حال حاضر دولت، مجلس، اطلاعات، سپاه، بسیج و ارتش مستقر و مستحکم داریم؛ حال آنکه سال ۵۸ همه این‌ها در شرایط متزلزل بود.

دانشجویان می‌خواستند تصمیم خود را با امام در میان بگذارند اما چرا آقای موسوی خوئینی که رابط بین دانشجویان پیرو خط امام با بنیان‌گذار انقلاب اسلامی بود، مخالفت کرد و گفت «شما این کار را انجام دهید، گرفتن تأیید امام با من»؟

بله نظر دانشجویان این بود اما نظر آقای موسوی خوئینی‌ها نیز آن بود که «اگر این حرکت بخواهد موفق باشد باید مردمی و دانشجویی انجام شود، نه آنکه یک حرکت حکومتی باشد. گرفتن تأیید امام این حرکت را حکومتی می‌کند». بر همین اساس نیز تأیید امام بعد از تسخیر سفارت آمریکا و حمایت مردم از این واقعه انجام شد؛ یعنی آن موج مردمی که در حمایت از اقدام دانشجویان به صحنه آمد، این حرکت را به انقلاب دوم تبدیل کرد و دیگر هیچ‌کس در مقابل این جریان موضع نگرفت.

الان چرا دانشجویانی که آن روز در تسخیر سفارت آمریکا نقش داشتند به دو گروه پشیمان و غیر پشیمان تقسیم شدند؟

هیچ کس پشیمان نشد. دانشجویان اصلاً پشیمان ندارند. دانشجویان همه نسبت به کاری که کردند معتقدند. حالا شاید بگویند تبعات، عواقب و اتفاقاتی که بعداً افتاد، خارج از اختیار و کنترل ما بود، بالاخره هر حرکتی ممکن است یک عوارضی هم داشته باشد. هیچ کس الان نمی‌گوید این کار صد درصد درست و خوب بود ولی هیچ کس هم پیشمان به مفهوم واقعی این کلمه نیست. چون بالاخره در آن شرایط و در آن مقطع بهترین تصمیمی بود که می‌شد گرفت و اقدام دانشجویان به استناد شواهد و اسنادی که بعد از تسخیر لانه جاسوسی به دست آمد، جلوی خیلی از آسیب‌ها را گرفت.

آمریکایی‌ها از طریق تحریک اقوام، کارهای عجیب و غریب می‌کردند و دخالت‌هایی در امور ایران داشتند، تسخیر سفارت آمریکا این اقدامات را قطع کرد و یک درجه مصونیت را برای انقلاب به وجود آورد؛ و البته تسخیر سفارت عوارضی هم داشت؛ اما اینکه فکر کنیم همه بدبختی‌ها از تسخیر سفارت آمریکا شروع شد، موضوعی است که آمریکایی‌ها خیلی دوست دارند، آن را القاء کنند که همه گرفتاری‌های ایران مربوط به این موضوع است. در حالی که این طور نیست و در مقابل می‌توان این تحلیل را مطرح کرد که اگر تسخیر سفارت آمریکا نبود آیا احتمال نداشت کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ تکرار شود؟ بله احتمالش خیلی زیاد بود. وضعیت مصر را دیدیم، یک سال بعد از پیروزی انقلابمان احتمال داشت ۱۸۰ درجه به عقب برگردیم و همه چیز را از دست بدهیم.

امروز شاهد دخالت‌های آمریکا در عراق، افغانستان، یمن و سوریه هستیم. نمونه‌های دخالت مستقیم و غیرمستقیم آمریکا از این دست را کم نداریم. امروز آمریکا صدها پایگاه نظامی اطراف ما دارد، هر لحظه همه منطقه را تهدید می‌کند. این نشان می‌دهد در آن اوضاع دانشجویان بر اساس یک تحلیل این کار کردند. من هیچ وقت نمی‌توانم بگویم که کار ما تبعات منفی نداشت. تبعات منفی حتماً داشت ولی برآیند و منافعش برای کلان کشور و انقلاب هم کم نبود.

اما اشغال سفارتخانه‌های عربستان و انگلیس خیلی متفاوت با تسخیر سفارت آمریکا بود. معتقدم اشغال سفارتخانه‌های انگلیس و عربستان اقدامی کاملاً غلط، ضد نظام و ضد ارزشی بود. این اقدامات متأسفانه چهره بسیار بد و منفی را برای کشور در سطح جهان ایجاد کرد، مورد سوءاستفاده قرار گرفت و به کشور آسیب زد چون زمانی این اتفاقات افتاد که نظامات حاکمیتی مستقر بودند و شرایط باثباتی داشتیم.

برخی معتقدند وقوع جنگ تحمیلی و حمله صدام به ایران متأثر از تسخیر سفارت آمریکا بود، نظر شما چیست؟

خیر، احتمال جنگ قبل از آن هم بود. آمریکا تمام طراحی‌هایش را با صدام انجام می‌داد. اخیراً هم سی‌آی‌ای ارتباطاتش را با صدام تأیید کرده و گفته است «این{صدام} آدم ما بود و ارتباطات نزدیکی با ما داشت»؛ بنابراین آن‌ها طراحی‌هایشان را داشتند و برنامه‌ریزی‌هایشان را کرده بودند، از خیلی قبل نیز تحریکات مرزی شروع شده بود. حتی بعضی می‌گویند استعفای دولت موقت به خاطر تسخیر سفارت آمریکا بود. بله تسخیر سفارت آمریکا دلیلی بر استعفای دولت موقت بود اما قبلش هم دولت مرحوم بازرگان سه چهار مرتبه استعفا داده بود. در واقع آقای مهندس بازرگان با مشکلات زیادی مواجه بود و این هم مزید بر علت شد.

 

شما می‌توانید نسخه انگلیسی این خبر را از طریق لینک زیر مشاهده فرمائید:

No Student Regrets Taking Over US Embassy in Tehran: Spokeswoman

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*