چلنگری، هنری ناشناخته برای نسل امروز

چلنگری، هنری ناشناخته برای نسل امروز18

شاید کلمه چلنگر به گوش شما نیز خورده باشد اما از معنی آن بی اطلاع باشید؛ در ادامه به بررسی این کلمه که شغلی باستانی را در خود پنهان کرده است می‌پردازیم.

چلنگری یعنی آهنگری سبک و محلی که در آن اشیاء سبک‌وزنی مانند میخ‌طویله، میخ سرکج، نیم‌ذرع بزازی، انبر و سیخ و سه‌پایه‌ی آهنی، زنجیر و سیخانک، قلم، سنبه، منقل آهنی، چفت‌و‌ریزه، تملیک، اسکنه، مقار، درفش، جوالدوز و امثال این‌ها می‌ساختند. چلنگرها معمولاً تنها و بدون شاگرد کار می‌کردند. از جمله کارهای دیگر این چلنگران، ساختن انواع نعل بود. از نعل‌های کوچک (مثل نعل الاغ یا نعل‌های پاشنه‌ی کفش و گیوه و میخ‌های مربوطه) و  نعل‌های سوراخ‌دار میخ‌خور گرفته تا نعل‌های سه‌پایه‌ی میخ سرخود و نعل‌های بی‌سوراخ (که به کار جادو و خرافات می‌آمد.)

برای انجام کار چلنگر ی فلز بریده شده یا قطع شده به شکل موردنظر را در کوره نهاده تا داغ و کمی نرم شود . سپس تکه آهن را با انبر گرفته و روی سندان می‌گذارند و با چکش روی آن می‌کوبند تا شکل ابزار مورد نظر را بگیرد . در صورت لزوم بارها تکه فلز را در کوره می‌نهند تا دوباره نرم شده و روی آن می‌کوبند تا بالاخره به شکل مورد نظر و دلخواه درآید. برای دسته بیل و کلنگ و … معمولاً از چوب تراش خورده، استفاده می‌کنند . برای محکم‌تر شدن قطعه فلز آن را در حالی که داغ است در آب می‌نهند و به اصطلاح آن را آبدیده می‌کنند.

«بهزاد شکیبا» یکی از معدود اهالی شهر سنندج است که هنوز به این حرفه سنتی اشتغال دارد و در عین حال از دل آهن سخت آثار هنری نیز می‌آفریند.

در ادامه تصاویر الهام امی از این هنر ایران باستان را مشاهده می‌کنید:

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*