نقش ژئوپلتیکی «اروند رود» در یکپارچگی عراق

نقش ژئوپلتیکی «اروند رود» در یکپارچگی عراق

تلاش عراق برای گفتگو و حل اختلافات مرزی با ایران و بهبود دسترسی خود به خلیج فارس نه تنها روابط نزدیک تهران و بغداد را نشان می‌دهد، بلکه‌ اقدامی ابتکاری برای افزایش هزینه تلاش‌های جدایی‌طلبان کردستان عراق نیز محسوب می‌شود.

محمود عسکریه – مدیر مسئول نشریه صفحه اول

دور جدید نشست‌های کمیته مشترک حقوقی و فنی ایران و عراق با حضور مدیران و کارشناسان ذی ربط دو کشور از یکشنبه (اول مرداد ماه ۹۶) در بغداد آغاز بکار کرد. در این دور از گفتگوها که زیر نظر حسین جابری انصاری معاون عربی و آفریقای وزارت امور خارجه و نزار خیرالله معاون وزارت خارجه عراق برگزار شد و تا روز دوشنبه ادامه یافت، طرفین با تیمی کامل از متخصصان سیاسی، حقوقی، نظامی، نقشه برداری، بنادر و کشتیرانی، با محور قرار دادن مفاد قرارداد ۱۹۷۵ پیرامون احیا و بهره‌برداری مشترک از آبراه مرزی «اروند رود» به مذاکرات کارشناسی پرداختند.

در این گفتگوها که به صورت دوره‌ای در تهران و بغداد برگزار می‌شود، آخرین وضعیت مرز رودخانه‌ای دو کشور در اروند رود منطبق با معاهده مرزی سال ۱۹۷۵ الجزایر، وضعیت کشتیرانی در این رودخانه مشترک و نیز راه‌های ارتقای همکاری‌ها به منظور بهره‌برداری از این آبراه مرزی در جهت توسعه و رونق اقتصادی دو کشور مورد بررسی و تبادل نظر قرار خواهد گرفت.

برگزاری دور تازه گفتگوهای مرزی ایران و عراق بلافاصله بعد از شکست داعش در این کشور و شنیده شدن زمزمه‌های تلاش برخی عناصر برای اعلام استقلال کردستان عراق، از آن جهت اهمیت دارد که نشان از عزم دولت مرکزی عراق برای حفظ تمامیت ارضی و تلاش برای بهبود شرایط اقتصادی خود، از طریق تسهیل دسترسی به آب‌های آزاد خلیج فارس دارد.

عراق با وجود منابع غنی نفتی، به دلیل محصور بودن در خشکی و دسترسی بسیار محدود به خلیج فارس، قادر به بهره‌گیری مناسب از ثروت نفتی خود نیست. همین مسئله نیز سال‌ها به بهانه‌ای برای شکل‌گیری اختلافات مرزی میان ایران و عراق تبدیل شد که در نهایت صدام حسین در آستانه جنگ تحمیلی هشت ساله، با پاره کردن معاهده مرزی ۱۹۷۵ میان دو کشور، کوشید تا ساحل ایرانی اروندرود را نیز اشغال کند.

اکنون اما شرایط متفاوت است و دو دولت ایران و عراق روابط بسیار نزدیک و دوستانه‌ای دارند و به اذعان مقام‌ها و مردم عراق، ایران تنها کشوری بود که برای دفع شر داعش، دوشادوش مردم این کشور (اعم از عرب، کُرد، شیعه و سنی) ایستاد. در شرایطی که بعد از اخراج تروریست‌ها، بیم آن می‌رود که شیرینی پیروزی بر داعش، با تهدید یکپارچگی عراق به تلخی گراید، دولت عراق می‌کوشد بر بستر روابط حسنه با همسایه مقتدرش جمهور اسلامی ایران، با ابزار گفتگو و دیپلماسی، همکاری بیش از پیش ایران را در زمینه تثبیت تمامیت ارضی خود جلب کند؛ احیای آبراه مرزی اروند رود با اقدامات مشترک برای لایروبی، نه تنها امکان حمل و نقل تجاری و مسافری را رونق می‌بخشد که می‌تواند مقدمه تسهیل دسترسی به خلیج فارس و راه یافتن عراق به آب‌های آزاد باشد؛ امتیازی بزرگ که افق پیش روی عراق یکپارچه را از هم اکنون، درخشان می‌نمایاند.

افزون بر آثار مثبت اقتصادی، در شرایطی که سیاست‌های خصمانه رژیم اسرائیل و دیگر دشمنان عراق متحد و آرام، یکپارچگی سرزمینی عراق را نشانه رفته‌اند، آغاز گفتگوهای تخصصی برای حل و فصل یک مناقشه مرزی تاریخی بر پایه معاهدات بین‌المللی، به منزله تحکیم و تضمین دوستی و همپیمانی راهبردی ایران و عراق است. به نظر می‌رسد مذاکره دو کشور ایران و عراق برای احیای نقش ژئوپلتیکی اروند رود، در شرایط فعلی، پیامی روشن و قاطع از سوی دولت مرکزی عراق، به همگان است که نه تنها زیر بار تلاش‌های جدایی‌طلبانه بعضی عناصر در کردستان عراق نمی‌رود، بلکه جدایی از عراق، منافع درازمدت و میان‌مدت کردها را نیز تهدید می‌کند.

حل مشکل دسترسی عراق به خلیج فارس، کار عناصر داخلی و دولت‌های خارجی که کردهای عراق را به جدایی تشویق می‌کنند،‌ قطعاً دشوارتر می‌سازد؛ تشکیل کشوری محصور در خشکی، به بهای جدایی از کشوری با دسترسی به آب‌های آزاد، آن‌قدر غیرعقلانی است که کردهای عراق، در خصوص مسئله جدایی‌طلبی تجدید نظر کرده و لاجرم آن را از محاسبات مبتنی بر منافع اقتصادی و سیاسی، خارج کنند.

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*