ایران ، در کنار پیشگامان عرصه لیزر جهان

دکتر ذبیحی

کشور ایران با نزدیک به ۵ دهه فعالیت در حوزه فوتونیک و تکنولوژی های لیزر، توانسته خود را در زمره تلاشگران این عرصه در جهان قرار دهد.

شاید بزرگترین و مهمترین اجتماع فعالان عرصه لیزر در جهان، نمایشگاهی باشد که هر ساله در ماه ژوئن به میزبانی کشور آلمان در شهر مونیخ برگزار می گردد. امسال برای اولین بار ایران با حضور در این نمایشگاه در کنار دیگر فعالان این عرصه، به معرفی شرکت ها و تولیدات خود در عرصه لیزر می پردازد. به بهانه اولین حضور ایران در نمایشگاه مونیخ، مصاحبه اختصاصی «صفحه اول» را با دکتر ذبیحی مدیر ستاد لیزر معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری می خوانید.

در ابتدا با یک توضیح اولیه در مورد پیشینه لیزر در دنیا و ایران آغاز کنیم.

سابقه لیزر در دنیا از حیث عملیاتی چندان طولانی نیست. شاید بتوان گفت که از سال ۱۹۶۰ بطور جدی لیزر به صحنه جهانی آمده است. ۳۰ سال قبل در ایران زمانی که مخابرات نوری به کشور آمد و ما شبکه‌های مخابرات نوری را در سراسر کشور راه‌اندازی کردیم لیزرها به صورت عملیاتی وارد صحنه اجرایی کشورمان شد. اما لیزرهایی که در حوزه پزشکی یا صنعت مورد استفاده قرار گیرند، سابقه‌ای مربوط به یک دهه گذشته دارند. آنچه بسیار اهمیت دارد این است که امروزه دنیا به این نتیجه رسیده که آینده تکنولوژی‌های جهان وابسته به لیزر و فوتونیک است. فوتونیک کلمه‌ای عام است که لیزر را هم شامل می شود اما قرارگیری این دو واژه در کنار هم به این علت است که امروزه رکن اصلی فوتونیک را لیزر تشکیل می‌دهد. لیزر نوری است که در طبیعت وجود ندارد و  بشر آن را تحت شرایطی ایجاد کرده است. امروزه کارکردهای لیزر به قدری وسیع است که تقریباً هیچ فناوری نیست که لیزر در آن دخیل نباشد.

فناوری-لیزر-ایرانامروز در ایران لیزر در چه حوزه‌هایی مورد استفاده قرار می‌‌گیرد؟

لیزر در ایران همچون برخی از کشورهای جهان در عرصه‌های مختلفی مورد استفاده قرار می‌‌‌گیرد. در حوزه محیط زیست تحقیقات زیادی در زمینه استفاده از لیزر برای باروری ابرها به جای روش‌های قدیمی انجام گرفته است. همچنین لیزر برای تشخیص نوع و میزان آلودگی‌های زیست محیطی کارکرد فراوان دارد. با لیزر می‌توان نشتی‌های موجود در خطوط لوله‌کشی را پیدا کرد و ترمیم نمود. امری که در حوزه شهری، لوله‌های صنعتی و اتصالات زیر دریا کاربرد فراوان دارد. در صنعت نیز برای برشکاری ، جوشکاری ، حکاکی و بسیاری فرآیند های صنعتی دیگر بهترین ابزار است.

در پزشکی شاید بتوان گفت لیزر تحول جدی ایجاد کرده است. جراحی‌های بسیار دشوار امروزه به شکل بسیار سریع‌تر و راحت‌تر انجام می‌پذیرد و عوارض جانبی آن برای بیمار هم کمتر است. حتی در درمان بیماری‌هایی چون دیابت هم می‌توان با کمک لیزر روند درمان را بسیار آسان‌تر و موثرتر کرد.

کشور ما قدم‌های بسیاری را از ۴۰ سال قبل در مراکز دانشگاهی و مراکز تحقیقاتی  برداشته است و با تحقیقات و پژوهش‌ فراوان در حوزه لیزر به فناوری‌های بسیاری دست یافته که امروز ما را در منطقه پیشتاز کرده است. توسعه شرکت‌های دانش بنیان و حمایت از صنعت لیزر و بخش خصوصی مبنای مهمی است که معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری آن را پیگیری می‌کند و در این راه به موفقیت‌های زیادی دست پیدا کرده است.

حضور هیئت ایرانی در نمایشگاه مونیخ ۲۰۱۷ بسیار برای ما اهمیت دارد. ظاهراً اولین دوره حضور کشور ما در این نمایشگاه است؟

بله. در واقع در حوزه لیزر این اولین حضور کشور ما در نمایشگاه‌های بین‌المللی دنیا است که با هدف معرفی شرکت‌های دانش بنیان و محصولات تولید شده در عرصه لیزر فوتونیک انجام می‌پذیرد. ما از تمام شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه لیزر در سراسر کشور درخواست کردیم که اطلاعات آخرین یافته ها و تولیداتشان را برای ما بفرستند.

به نظر شما چشم‌انداز کشور در حوزه لیزر فوتونیک چگونه خواهد بود؟

اگر بخواهیم در راستای آنچه در چشم‌انداز ۱۴۰۴ برای کشور در نظر گرفته شده است به فناوری‌‌های پیشرفته دست پیدا کنیم و همیشه در رقابت پیشتاز باشیم، نیازمند فناوری لیزر هستیم.

لیزر در جهان اشکال مختلفی دارد آنچه امروز بسیار برای ما پر اهمیت است و بیش از همه می‌تواند نیازهای ما را برطرف کند، لیزرهای حالت جامد است. پیش‌بینی کرده‌ایم که چه نوع لیزرهایی می‌تواند در آینده کشور برای ما مفید باشد و ما نیاز بیشتری به آن داریم. از یک دهه پیش مرکز علوم و فنون لیزر ایران با همین هدف تأسیس گردیده است. توجه به رشته‌های دانشگاهی در حوزه لیزر با هدف ترتیب لیزرهای توانمند برای فعالیت در مراکز تحقیقاتی لیزر هم از فعالیت‌های مهمی است که در راستای برنامه چشم‌انداز کشور انجام گرفته است.

زهرا عسکریه

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*