نقش کمرنگ زنان در تاریخ‌نگاری ایران

نقش کمرنگ زنان در تاریخ‌نگاری ایران

مؤلف کتاب «پرده‌نشینان عهد ناصری» معتقد است که تاریخ‌نگاری ایران مردانه است؛ به عبارتی مورخان ما درباره زنان در برهه‌های مختلف تاریخ ایران سکوت کردند، بنابراین پیدا کردن مطلبی در رابطه با زنان در این تاریخ‌نگاری مردانه مانند پیدا کردن سوزن در انبار کاه است.

پریسا کدیور، نویسنده کتاب «پرده‌نشینان عهد ناصری؛ نگاهی به حیات اجتماعی زنان در عصر قاجار» اظهار داشت که این اثر نگاهی به حیات اجتماعی زنان در دوره قاجار دارد و در واقع تلاش می‌کند تا از دل تاریخ‌نگاری مردانه ایران که در آن زنان مهجور مانده بودند، تصویر روشنی از زندگی اجتماعی آنان ارائه دهد.

وی افزود: در این دوره تغییرات بسیاری در جنبه‌های مختلف زندگی زنان از جمله مد لباس، تغییرات در حوزه‌های فردی، اجتماعی و آموزشی روی داده است.

او ادامه داد: تمرکز کتاب بر قشر عادی زنان جامعه به این دلیل است که اگر آثاری درباره زنان در این برهه از تاریخ تألیف شده، در نگاه نخست بسیار محدود و اندک هستند، از سوی دیگر همین آثار اندک نیز تنها به حرم‌سراهای شاهی پرداخته‌‌ و گفته‌ها، روایت‌ها و داستان‌سرایی‌هایی از پشت پرده‌ حرم‌سراها هستند.

کدیور اظهار کرد: ویژگی کتاب «پرده‌نشینان عهد ناصری» این است که به کنش ‌عامه زنان در بستر سیاسی و اجتماعی عصر قاجار می‌پردازد. همچنین اطلاعات بکر و دست اولی از نحوه زندگی عامه زنان شهری و روستایی به خواننده ارائه می‌دهد. ضمن اینکه به عمد تلاش می‌کند با بیان جزئیات وضعیت حقوقی، آموزشی، خانوادگی، سیاسی و اجتماعی تصویر کامل‌تری از گذشته زنان پیش چشم مخاطب قرار دهد.

این پژوهشگر درباره بهره‌گیری از منابع بیان کرد: همان‌طور که اشاره کردم تاریخ‌نگاری ایران مردانه است، به عبارتی مورخان ما درباره زنان در برهه‌های مختلف تاریخ ایران سکوت کرده‌اند، بنابراین پیدا کردن مطلبی در رابطه با زنان در این تاریخ‌نگاری مردانه مانند پیدا کردن سوزن در انبار کاه است.

او درباره دلیل انتخاب عهد ناصری به عنوان نام اصلی گفت: عنوان اصلی کتاب «پرده‌نشینان عصر ناصری» است، اما در خود اثر به کل دوره ۱۳۷ ساله قاجار پرداخته‌ام؛ دلیل انتخاب عصر ناصری به سبب در برگرفتن ۵۰ سال از دوره قاجار است که بخش عمده‌ای از این دوره را در برمی‌گیرد.

وی ادامه داد: به عبارتی آغاز تحولات سیاسی – اجتماعی ایران در دوره قاجار به دوره ناصری برمی‌گردد؛ به همین دلیل «پرده‌نشینان عهد ناصری» یک تیتر سمبولیک است.

وی افزود: این اثر در درجه نخست از واقعیت تحولاتی که در زندگی زنان در دوره ۱۳۷ ساله قاجار روی داده است، پرده می‌گشاید و بیان می‌کند که این تحولات ثمره تلاش و همت مردان و زنان تحول‌خواه از بطن جامعه بود و نه اقدامات حاکمیت.

کدیور گفت: اگر به تاریخ دوره قاجار نگاه کنیم، می‌بینیم مجموعه اصلاحاتی که در این دوره از درون حکومت مانند اقدامات امیرکبیر، میرزا حسین‌خان سپه‌سالار و امین‌الدوله صورت گرفت، اگرچه گام‌های مؤثری برای زمینه‌سازی تحولات در زندگی زنان بود، اما پس از جنبش مشروطه، تلاش‌های زنان و مردان تحول‌خواه و تجددطلب بود که با مقالاتی که در روزنامه‌ها به انتشار رساندند و گام‌هایی که برای تأسیس مدارس دخترانه در تهران و شهرهای بزرگ انجام دادند، موجب تغییراتی اساسی در حیات اجتماعی زنان شدند.

کدیور افزود: از طرفی باید یادآوری کنم که تلاش کردم تا مخاطب با قرار دادن داده‌های کتاب، پازل تصویر زنان در عصر قاجار را به آهستگی کنار هم بچیند و این تصویر را کامل کند تا این کشف هم برایش لذت‌بخش باشد و هم درک عمیق‌تر و مستقل‌تری به خواننده بدهد. به همین دلیل تنها به شرح رویدادهای تاریخ پرداختم و از تفسیر آن پرهیز کردم.

پاسخ بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here

*